De restauratie van een Franse Empire commode

We zien hier de commode die grotendeels uit elkaar gehaald is. Dit is niet zo eenvoudig, want het is niet de bedoeling dat hij nog meer kapot gaat dan dat hij al is.
Alle verbindingen worden nat gehouden met spiritus en doormiddel van trekkracht laat de uitgedroogde lijm los en schieten de verbindingen uit elkaar. Bij pijl 1 zien we een lade waarvan aan de onderkant of fineer is, of los zit en we plakken dit voorlopig vast met plakband. Later woren de laden verder uit elkaar gehaald. Bij de tweede pijl zien we een zijde die gescheurd is, en waarvan het fineer ontbreekt bij de achterstijl die tevens ook achterpoot is, deze gaat later ook verder uit elkaar. Bij de derde pijl zien we een groot aantal dunne schotjes, dit zijn de stofbodems die zitten tuswsen de voor- en achterregels die tussen de vier laden zitten.

De la-lopers worden verwijderd en ook de onder- en bovenregel, zodat de zijde op de scheur in twee delen uitéén valt. De scheur wordt aan elkaar geschaafd met als verbinding twee groeven met een losse veer. De zijde is nu eigenlijk te smal geworden waardoor de laden vooruit gaan steken. Dat wordt opgelost door de achterstijl te verwijderen, de zijde breder te maken met een strook lindehout en later de achterstijl weer op zijn plaats te lijnen.

De twee stijlen en de onder- en bovenregel worden op zijn plaats gelijmd.

Het geheel wordt op een vlakke plaat gelegd en de vier la-lopers op hun oplaats gelijnd. Op deze zijde staan ongeveer 25 lijmtangen.

De laden zijn uit elkaar gehaald zodat we de voorlade stukken makkelijker op de werkbank kunnen bewerken. Met afgeweekt fineer van een sloopkast zoeken we de juiste structuur op, zodat de tekening van het hout later weer netjes doorlopt en gaan we de stukken uit snijden met een fineermes of bij rechtse stukken een fineerzaagje.

Als alle stukken passen, lijmen we deze in de lade met warme beenderen lijm. We leggen het stukje in de desbetreffende uitsparing en wrijven zachtjes met een koperen plakhamer er overheen tot deze vast zit. Om schuiven te voorkomen plakken we er plakband overheen. We maken zachtboard warm, leggen dit op de stukken, en om plakken te voorkomen doen we er papier tussen en spannen het aan met lijmtangen.



Na droging ziet het er uit als zo hierboven. De voor-lastukken moeten nu opgeschrapt, geschuurd en gekleurd worden en de laden moeten weer in elkaar gelijmd worden. Sloten en sleutels gerepareerd en la-lopers vervangen. We zijn nu ongeveer op de helft van de restauratie.

Er moet nu nog 1 zijde worden gelijmd en dan zitten we op ongeveer de helft.

Dit is de tweede zijde die in elkaar gelijmd wordt. Alle onderdelen worden vóórverwarmd om tijdens het aandraaien van de tangen het "drijven" te voorkomen. De gebruikte tangen variëren van 5 tot 100 cm diepte met een spanwijdte van 40 tot 100 cm met een lengte van 60 cm.


De plinten worden aan de zijden gelijmd en de ronde voorstukken waar later de voorpoten onder komen te zitten weer op hun plaats gelijmd.

Nadat het fineer van de voorregels is gerestaureerd, worden de raamwerken met de stofbodems weer in elkaar gelijmd.


Voor de hazen in deze halve kolommen heb ik voor andere techniek gekozen dan bij de ronde kolommen van de toilettafel. Ik heb een aantal lagenzachtboard op elkaar gelijmd tot een vierkant blok. Hier wordt een hol uitgezaagd op de maat van de halve kolom. Daar buig ik een stuk linoleum in, wat later warm gemaakt wordt.


Met vlijmscherpe mesjes worden de hazen open gesneden en lijm onder gebracht. Met de hamer wordt het enigszins vast gezet. Er gaat plakband en papier omheen en wordt in de voorverwarmde hol van linoleum gelegd. Nu kunnen we ind e achtertang van de werkband de boel van opzij aanspannen en van boden naar onder met een gewone lijmtang. Het fineer zal nu moois trak om de kolom gespannen worden, waar na droging de kolommen opgeschuurd en gekleurd worden. Twee van de die kolommen kosten toch 4 uur werk.

Hier heb ik de commode weer in elkaar gelijmd. Dat is een hele klus, want alle regels achterschot en stofbodems moeten tegelijk in elkaar gezet worden. De andere worden de lijsten onder het bovenblad en de voorplint gelijmd. Als dit gebeurd is, zijn we op de politoeren na klaar. Deze werkzaamheden kosten 24 uur werk.


Nadat de hele commide is nat gemaakt en met fijn is geschuurd en gekleurd, worden de laden en de kast met een kwast in de politoer gezet. Hierna wordt hij weer met fijn geschuurd waarna wij beginnen met politoeren.

Wat is politeren? Politoeren is een dun laagje schellak aanbrengen op een houtoppervlak. Politoer is schellak opgelost in alcohol. Je kunt het met de kwast opbrengen, dan zit er wel een dun laagje schellak op het oppervlak, maar dat is niet de ouderwetse manier van politoeren. Politoeren is een arbeidsintensief en langdurig werkje, en daardoor redelijk kostbaar. Elk oppervlak ondergaat drie keer een behandeling, er moet minstens 1 nacht tussen elke behandeing zitten. Politoeren doen we met een dot. Een dot is een stijf opgerolde sok met een stuk linnen daar omheen. Als het hout "gekwast" is en uitgeschuurd zie je duizenden kleine gaatjes, dat zijn de poriën en daar draait alles om. Deze poriën moeten worden dichtgemaakt. Hoe doen we dat?

we doen in de dot een paar scheuten politoer en wat alcohol ter verdunning en strooien heel voorzichtig wat puimsteenpoeder op het houtoppervlak en gaan met de dot een draaibeweging maken in de vorm van een 8 of een o. De puimsteen en de politoer vormen een vulmiddel die we als het ware in de poriën drukken. En gedrukt moet er worden. De beginnende politoerder zal wel last van zijn pols en arm krijgen. Na een aantal uren draaien slibben de poriën dicht. Er glimt nog niets, maar je ziet het glad worden. We noemen dit dichtdraaien. De andere dag is alles weggezakt en beginnenw e opnieuw. Het zit nu sneller dicht en we gaan wat meer politoer in de dot doen en een druppeltje olie gebruiken, om het plakken te voorkomen. De derde dag gaan we afpolitoeren door de laatste laag aan te brengen en de dot droog te draaien. Aan deze commode zit circa 20 uur politoer werk.

We hebben het beslag terug van de vergulder, en het beslag wordt op de commode gemonteerd.





